عدسک

در نقاط مختلف پوشش چوب پنبه‌ای ساقه و ریشه ، غالبا برجستگیهای کوچکی با ساختار مخصوص که نقاط قابل نفوذ گازها و بخار آب در پوشش پریدرمی است، وجود دارد. به مناسبت شکل خاص این برجستگیها آنها را عدسک می‌گویند. عدسکها در بافت چوب پنبه‌ای موجب ارتباط بخشهای درونی اندام با محیط خارج شده ، تبادلات گازی گیاه را با محیط ممکن می‌سازند. تعداد عدسکها و پراکندگی آنها در پریدرم ریشه و ساقه گیاهان مختلف متفاوت است. در برخی از گیاهان مانند مو پیچ (نادی) ، نرگس درختی و تمشک ، عدسک وجود ندارد.

 

ساختار و تشکیل عدسک

منشا عدسک نیز مانند چوب پنبه از فلوژن است و همزمان با تشکیل پریدرم در آن بوجود می‌آید. عدسک که از نظر ساختار دو تیپ مشخص دارند. تیپ آقطی که در این مریستم ثانوی پوست با تشکیل پریدرم در نقاط مختلف آن ایجاد پارانشیمی از سلولهای مدور ریز که به سرعت چوب پنبه‌ای شده ، فضای عدسک را پر می‌کنند، می‌نماید. ازدیاد سلولهای چوب پنبه‌ای مدور در داخل عدسکها ، غالبا برجستگیهایی در سطح پریدرم بوجود آورده نقاط مزبور را در پریدرم پاره می‌کنند. تیپ گوجه که در آن حفره داخلی این تیپ عدسک متناوبا از توده سلولهای مدور و لایه‌های نازک سلولهای عادی چوب پنبه‌ای که به علت سست بودن و فشار سلولهای مدور پاره می‌شوند، پر می‌گردد.

نقاط تشکیل عدسک

نقاط تشکیل عدسک ،غالبا مشخص نیست، ولی در گیاهانی که پریدرم در آنها در ردیف اپیدرم یا بلافاصله در زیر آن تشکیل می‌شود، عدسکها نیز معمولا در محل استماتها بوجود می‌آیند.